حاشيه مهم تر از متن

حاشيه مهم تر از متن؟!

نوشته ي زاهره دنياديده

مروري بر نمايشگاه آثار مهديه پازکي در گالري شيرين

جمعه 26شهريور نمايشگاهي از آثار مهديه پازکي در گالري شيرين برگزار شد.آثار به نمايش درآمده شامل آينه کاري هايي است که به دو صورت ارائه شده اند: آثاري که بر روي بوم به نمايش درآمده اند و آثاري که به صورت حجم بر کنج ديوارهاي گالري نصب شده اند و يا از ديوار گالري آويزان اند. آثار هنرمند با تاثير از هنر آينه کاري سنتي آفريده شده اند و بي شک پيشينه ي تحصيلي هنرمندشان که در حوزه هنر سنتي بوده در انتخاب فضا و متريال بي تاثير نيست.

همه ي آثار از آينه هاي رنگي تکه تکه تشکيل شده اند که توسط برش هاي هندسي خلق شده اند. علاوه بر اين در برخي از آثار دخل و تصرف هايي در فرم ها توسط هنرمند صورت گرفته؛ مثلا فرمي شبيه کفش زنانه از قالب هاي آينه اي شکل کوچک سربرآورده و يا در يکي از آثار نوشته هايي بر متن اثر افزوده شده که تمامي اين تصرفات از فاصله ي دور قابل تشخيص نيست بلکه با نزديک شدن به اثر و دقت در جزئيات هويدا مي شود.

درخششِ آثار پازکي اولين چيزي است که مخاطب را درگير مي کند. در نگاه اول با آثار جذابي از لحاظ رنگ و متريال روبرو مي شويم. رنگ هاي متنوع و غالبا روشن که ازانواع  آبي ها و زردها و قرمزها گرفته تا رنگ فرعي تري چون طلايي که شکل دهنده ي فرم هاي انتزاعي تر هنرمند هستند؛ فرم هايي که از قالب بومِ صرف خارج شده اند و خود تبديل به حجم شده اند. فارغ از جذابيت هاي بصري در تمامي آثار ارجاعات فرمي ديده مي شود، ارجاعاتي به تن و پوشش که از زن سرچشمه گرفته است. در فرم هاي طلايي رنگِ هنرمند که در کنج ديوارهاي گالري مشاهده مي شود اين ارجاعات عميق تر و پنهان تر است و به عنوان نمايشگاه نيز دامن مي زند: "حاشيه در برابر متن". عنوان انتخاب شده براي آثار کاملا ديدگاه هنرمندشان را در مواجهه با موضوع هويدا مي کند. فرم هاي پازکي از ميان همه ي ديوارهاي سفيد و خالي گالري کنج هاي سقف گالري را براي نمايش انتخاب کرده اند. فرم هاي تقريبا کوچک نسبت به آثار روي بومِ هنرمند که شايد اگر متريال و نحوه ي ارائه شان از لحاظ بصري جذاب و درخشان نبود محجورتر از اين به چشم مخاطب مي آمدند.

مسئله ي ديگر انتخاب تکنيک براي ارائه ي آثار است که بخشي از بار مفهومي آثار را نيز به دوش مي کشد. در مواجهه با تکنيک اولين سوالي که مخاطب را درگير مي کند اين است که با توجه به تکنيک اجراي آثار آيا مي توان گفت که زن براي هنرمند مقدس است؟ براي پاسخ به اين سوال شايد اشاره اي به کاربرد آينه کاري در معماري ايراني-اسلامي راه گشا باشد. هنر آينه کاري که خاستگاه آن را ايران دانسته اند عمدتا در تزئينات داخلي بناهاي تاريخي به ويژه اماکن متبرکه کاربرد دارد. بسياري از معماري هاي اسلامي در فضاهاي داخلي از آينه کاري بهره برده اند که حاصل آن بازتاب پي در پي نور در قطعات بي شمار آينه و ايجاد فضايي دل انگيز و رويايي شده است. علاوه بر اين آينه که براي ايرانيان ارجاعي از آب داشته هميشه به شکل نماد پاکي و روشنايي و راستگويي مورد توجه بوده و شايد همين امر سبب کاربرد آينه در معماري ايراني خصوصا فضاهاي مذهبي شده است. (1) پس آينه کاري در هنر ايران هيچ گاه عاري از وجهه ي تقدس نبوده و چون پازکي از اين تکنيک براي خلق اثر خويش بهره برده ناخودآگاه فضاي ذهني مخاطب را به اين سمت هدايت مي کند. اما کارکرد آينه کاري براي پازکي، کارکرد سنتيِ صرف نبوده. هنرمند مدام با دخل و تصرف در نقوش هندسي به وجود آمده، تغيير رنگ هاي مورد استفاده در نقوش به رنگ هايي که جنبه ي تزئيني تر و شايد فانتزي تري دارند و افزودن مواردي چون نوشته در آثار،کارکرد آينه و انعکاس هاي آن و به طبع ارجاعات مفهومي آينه به آب(پاکي، روشنايي، راستگويي و ...) را زير سوال برده و آن را به فضاي شخصي خود تبديل کرده است. حتي فرم هاي به وجود آمده توسط اين تکنيک کاملا انساني اند و به هيچ وجه ارجاع معنوي ندارند و همين امر اين ايده را در ذهن مخاطب بارور مي کند که آيا هنرمند سبب ساز جايگاهي مقدس و ارزش ساز براي زن بوده و يا بالعکس جايگاه ضد ارزش و کاملا مادي هدف نمايش اين آثار بوده؟ و شايد تکنيک بهانه اي شده براي نمايش حاشيه در برابر متن! حاشيه هايي که گرچه براي خالق شان مهم تر از متن شده اند اما هميشه طبق تعريف کلي از اين تضاد، حاشيه باقي مي مانند؛ حتي اگر هم چون ديدگاه هنرمندشان پرتلالو و درخشنده و جذاب باشند.

مهديه پازکي متولد 1358 تهران است. وي فارغ التحصيل کارشناسي طراحي فرش از دانشگاه تهران است. اين نمايشگاه دومين تجربه ي انفرادي هنرمند پس از موزه ي هنرهاي معاصر اصفهان است. هم چنين شرکت در هشت نمايشگاه گروهي در گالري هاي ماه مهر، خانه ي هنرمندان ايران، باغ موزه تهران، شيرين، گالري 26 و دوبي- امارات متحده ي عربي جزو سابقه هاي هنري پازکي است.

30/6/95

(1)مجدکمايي ، فتانه سادات ، تاريخچه ي هنر آينه کاري با نگرشي بر آينه کاري کاخ سبز

برچسب ها :

هم‌رسانی

نظر شما درباره این مطلب

نظرات کاربران